Hanes


Mae gwreiddiau’r côr hwn ym mhentref chwarelyddol Bethesda. Saif y pentref ynghanol Dyffryn Ogwen ar gyrion Parc Cenedlaethol Eryri oddeutu pum milltir i’r de ddwyrain o ddinas Bangor a’i phrifysgol enwog.
Gall y côr olrhain ei wreiddiau yn ôl cyn belled â’r 1880au pan ffurfiwyd côr mawr allan o’r corau llai oedd yn bodoli ar y gwahanol bonciau yn Chwarel Fawr y Penrhyn gerllaw. Teithiodd y côr hwnnw i Chicago ym 1893 i gymryd rhan yn Ffair Fawr y Byd oedd yn cael ei chynnal yno’r flwyddyn honno. Erbyn hynny roedd yr enw Côr Meibion y Penrhyn wedi ei sefydlu ac fe deithiodd y côr presennol yn ôl i Chicago yn 1993 i ddathlu canmlwyddiant ymweliad eu cyndadau. Yn anffodus mae bwlch yn yr hanes ar ôl y rhyfel byd cyntaf ac fe ffurfiwyd y côr presennol ym 1935. Ar y cychwyn roedd holl aelodau’r côr yn chwarelwyr gan fod gweithlu o bron i 3000 o ddynion yn gweithio yn y chwarel ar y pryd ond crebachodd y nifer hwnnw i lawr i tua 200 erbyn hyn. Mae’r aelodau bellach yn cynnwys athrawon ysgol, swyddogion llywodraeth leol, ffermwyr a gwŷr busnes. Mae nifer o aelodau wedi ymddeol o’u swyddi ac o’r herwydd yn gallu neilltuo mwy o amser i alwadau’r côr.
Mae Côr Meibion y Penrhyn ymhlith y prysuraf o holl gorau Cymru ac mae wedi rhannu llwyfan â rhai o brif gantorion ein gwlad gan gynnwys Rhys Meirion ac Wynne Evans. Yn y gorffennol mae wedi canu gyda’r bas-bariton byd enwog Bryn Terfel a chyda Rebecca Evans y soprano. Yn 2013 fe gynhyrchwyd Anthem, CD ddiweddaraf y côr sy’n cynnwys cymysgedd eclectig o ganeuon o dros y byd er bod y pwyslais yn naturiol ar ganeuon Cymreig cynhenid. Mae Rhys Meirion, prif denor Cymru i’w glywed yn canu gyda’r côr ar y CD honno. Hefyd mae’r côr wedi cael y fraint o ganu o flaen torf o 75,000 o gefnogwyr rygbi yn Stadiwm y Mileniwm yng Nghaerdydd ar ddau achlysur ac wedi gwneud sawl ymddangosiad ar y teledu mewn rhaglenni Cymraeg a Saesneg.
Mae Côr Meibion y Penrhyn wedi teithio’n helaeth dros yr ugain mlynedd diwethaf gan gynnwys Yr Unol Daleithiau deirgwaith, Yr Almaen, Y Ffindir, Yr Iwerddon a Chanada yn ogystal â Chymru, Lloegr a’r Alban. Yn 2015 fe deithiodd y côr i America unwaith eto, y tro yma ar wahoddiad Cymdeithas Cymanfa Ganu Gogledd America, i ganu yn y Gymanfa Ganu yn Columbus, Ohio. Tra yn yr Unol Daleithau fe deithiodd y côr i Washington a chanu yn y Gadeirlan Cenedlaethol, yna i Efrog Newydd ac yna i Glens Falls, sydd yn agos i Poultney, Vermont i ymweld a ffrindiau yn yr ardal a chynnal cyngerdd i’w diddanu, cafwyd croeso anhygoel yma. Un o’r uchafbwyntiau oedd wedyn i ganu yn y gymanfa, ac mewn cyngerdd mawreddog yn Columbus. Mawr obeithir y côr y byddant yn cael gwadd yn ôl unwaith eto yn y dyfodol agos.